TURNA BALIĞI(Esox lucius.L)

Silndirimsi uzun gövdeli, kemikli bir balıktır. Ağzı ördek gagası şeklinde, üst kısmı iyicene basıktır. Sırt ve anus yüzgeçleri vücudun gerisinde bulunur. Dişleri çok (yaklaşık 700 adet) ve keskindir.Turna balıkları hareketli ve durgun sulardan hoşlanırlar ve çok yırtıcı olduklarından, cok fazla miktarda balığı tahrip ederler. (bunlara tatlı su köpek balığı denebilir) Uzunlukları 1m. yi bulabilir. Kuzey yarımküreye özgü olan bu balıklar, kuzeye göre Avrupanın güneyinde daha azdır. Avrupada bulunan tek türü "adi turna balığı" dır ( Esox lucius.L.). Turna balığının ağırlığı 25kg. a kadar çıkabilir. Turna balığı Şubat-Mart-Nisan aylarında yumurta atar. Bu mevsimde eti iyi olmaz. Genelde, turna balıkları taze tüketimin yanısıra tuzlanmış veya füme olarak tüketilir. Almanya'da hafifçe zehirli olmasına rağmen, yumurtalarından havyar yapılır.

Canlı Yemle Turna Avı:

Bu av için öncelikle yem olarak kullanacağınız balığı yakalamalı ve takımı yemleyene kadar canlı muhafaza etmelisiniz. Genellikle bu avda yem olarak ağla yakalanan Gümüş balıkları kullanılır. Burada önemli olan balığı iğneye takarken öldürmemektir. Canlı yem kullanılarak yapılan avda sabah gün doğumu ve akşam gün batımında oldukça verimlidir. En iri balıklar her zaman canlı yemli takımlara vurduğundan olta kontrol edilirken kepçe hep hazır tutulmalıdır. İri turnalar yemi sürükleyip ota veya saza dolaştırabilirler o nedenle oltada balığın vuruşu bazen hissedilmez. Bu nedenle yemi görene kadar oltada balık olup olmadığı bilinmez. Bu takıma takmış olduğunuz canlı gümüşlerde küçük vuruşlar yapacaktır, bu vuruşları turna sanıp takımı toplamamak gerekir. Dolunay olduğu gecelerde bu takımın başarı şansı çok yüksektir





AVCILIĞI:

Bir çok turna avcısı bu balığın yaşadığı ortamda diğer balıkların nasıl olupta hayatlarını devam ettirebildiklerine şaşarlar, çünkü yenebilir ve/veya hareket eden her şeye saldırırlar. Hatta, bazı büyük boy turna balıkları su yüzeyinde yüzen su kuşlarına saldırıp yerler. Bu çerçevede, turna balığının avlanması oldukça basittir diyebiliriz.

Turna balığı, tatlısuların "yalnız kurdu" diye düşünebiliriz, ancak dikkat edilecek olursa, büyük bir turnanın yakalandığı yer ve civarında sıklıkla diğer iri veya aynı boy turnalar da oltamızı ziyaret eder. Bundan çıkartılabilecek sonuç, turnaların boylarına göre guruplar halinde bulunduklarıdır. Bu sonuca göre, "yalnız kurt" benzetmesi yerine "aslan ailesi" benzetmesi daha yerinde olur kanısındayım.

Bu tip guruplaşmaların olduğu noktalara, turna avcılığı bakımından sıcak noktalar adını verebiliriz. Eğer turna avladıysanız, avlanma bölgenizde her zaman daha iyi av veren "sıcak noktaların" varlığını siz de saptamışsınızdır.

Sıcak noktalar, aynı zamanda turna balığına yem olan canlıların da bol olarak bulundukları noktalardır. Buralarda, turna balığı genelde çok kısa süreli yoğun bir av verir, bu zamanın dışında doymuş olan turna balığını kandırmak oldukça fazla bilgi ve beceri gerektirir. Sıcak noktalarda temperatür ve barometrenin günlük optimumlarının oluştuğu zamanlar, turnanın mevsime bağlı gün içi aktivitelerinin tepe noktasını oluşturur ve bu çevrim günden güne değişiklik gösterir. Genellikle bu aktif zaman aralığı, bir saat kadar sürer. Sonbaharda bu aktif zaman bölünmüş olarak, sabahın ilk ışıkları ve akşam gün batımından kısa bir süre önce gerçekleşir. Kışın, suyun sıcaklığına bağlı olarak, aktivitesi düşen turna balığı, genelde kışın güneşli günlerinde tam gün ortasında aktiftir. Bu arada dikkat edilmesi gereken, gün ortası hesaplanırken güneşin doğması ile batması arasındakı zamanın ortasının bulunmasıdır. Yaz ayları ve ilkbaharda ise, bu zaman genelde öğleden sonra ve akşam üzeri arasında yer alır.

Avlandığınız yeri ve mevsimsel özellikleri iyi tanıyorsanız, beklediğiniz sıcak noktada aktif zamanı yakalayabilirseniz, ödülü de fazlası ile alırsınız.Belirtmek gerekir ki, büyüme güdüsü ve rekabet yüzünden yavru turnalar bu tanımlar dışında kalırlar ve en umulmadık zamanlarda av verirler.

Turna, yemi ses ile tespit eder, görüntüsü ile hedef alır.. Koku en son kullandığı duyusudur.. Ses alma duyusu çok gelişmiştir. Bu nedenle turna avında ses kullanımı ilk hususlardan biridir. Şöyleki, patırtı kütürtü edilmemeli, pek fazla yürümemeli, radyo açılmamalı, bağırıp çağırmamalıdır. Diğer yandan suyun içinde oluşan sesler tam tersine balık için bir çağrı niteliği taşır..

AV TEKNİKLERİ:

Turna avcılığı, temel olarak sabit avlanma ve hareket halinde avlanma olarak ikiye ayrılır. Sabit avlanma sandal veya karadan belirli bir alanda avlanmak şeklinde olur. Hareketli avlanmada ise, tekne ile hareket halindeyken, sürtme, atıp-çekme veya yemli gezdirme şeklinde olur.

Takım hazırlarken bilhassa unutulmaması gereken husus, iğnelerin çelik tele bağlanmasıdır. Bu tel 25-30 cm kadar olmalıdır. Çelik tel yoksa, takımınızın başarı şansı yoktur.

yeni yayılmaya başlayan tüylü kanca ile savurma olta (fly tekniği) turna avcılığında su altı bitkileri ve nülüfer sarmış göllerde diğer yöntemlerden daha etkili kullanılabilmektedir.

Canlı yemler sazlık alanlarda, sahte balık ve kaşıklar ile silikonlar açık barajlarda ve otlanma öncesi kanal ve göllerde etkilidir

Büyük turnalar hantal olmaları yüzünden ölü balıkları daha çok tercih ederler. Büyük turna yakalamanın en garantili yolu ölü yem kullanmaktır.. Diğerleri içinse, her tür yem kullanılabilir..

Turna avında en önemli husus, yer seçimidir. Çünkü, turna kendine bir bölge seçer ve orayı savunur. Bu bölgedeki turnayı bir şekilde ürküttüğünüzde, aynı yerden 2-3 saat daha turna almanız pek mümkün olmaz.. Diğer yandan bölgesine giren/çıkan her şeyi çok iyi takip eder. Bölgesine atacağınız yeme derhal cevap verecektir. Genel kaide, Turna için 15 dk. içinde netice alamazsanız, başka yer deneyin şeklindedir.

1- HAREKETLI AVLANMA
Her çeşit sürtme bu sınıfa girer. Sürtme için, çok çeşitli kaşık, seğirtme, mepps(döner) ve suni yemler vardır. Avlandığınız alan için bunlardan en uygununu deneme yanılma metodu ile seçmek zorundasınız, ama unutmayın ki, fazla süslü olanlar balığı kandırmaktan çok, avcıyı alışveriş için kandırmak üzere yapılmıştır.

Hareketli avlanmada diğer bir yöntem ise, canlı veya ölü yemle yapılan sürtmedir. Bu tip avcılıkta, genellikle kaya balıkları iyi sonuç vermektedir, ama istavrit, kolyoz gibi deniz balıkları da kullanılabilir.

2- SABİT AVLANMA
Sabit avlanma;  Dip yemlisi (şekil 3.), ölü yem (şekil 4.), çökertme (şekil 5), canlı yem (şekil 6) şeklinde olur. Söz konusu yöntemlerden hangisi uygulanırsa uygulansın, eğer bir den fazla olta ile avlanılacaksa, oltalar arasında en az 10m mesafe bırakmak lazımdır.
Özellikle, ölü yem kullanıldığında, eğer zemin müsaitse (atılan yemi örtecek yosun, balçık bulunmaması halinde) çevreye abartmadan yemleme yapmakta fayda vardır.

Tutna sert bir balık olduğu için, özellikle kamışla avlanmalarda kakıç veya kepçeyi balığı sudan kesmek üzere hazır tutmak gerekir. Ayrıca büyük balıkların ağzından iğne çıkartmak için, yanınızda bir pense bulundurmakta fayda vardır. Turna canlı iken en kolay baş ve işaret parmakları vasıtası ile gözlerinden tutulur.

DİP YEMLİSİ (Şekil 1.)

Dip yemlisinde, ölü yeme ağızdan sokulan beden, anus deliğindençıkartılarak, fırdöndüye bağlanır. 3 lü iğne ağızda kalır, tercihan çelik beden kullanılırsa, bedenin balığa yerleştirilmesi daha kolay olur.

Bu, eğer dip yapısı müsait ise, balık dipte yosunlar veya çamur ile örtülmeyecekse, özellikle kıyıdan uzak mesafelere atış içim ideal bedendir.

Uygun olmayan zeminlerde, yem olan ölü balığa bir enjektör yardımı ile, karın boşluğuna hava pompalamak, yemin bir süre yüzmesini sağlar ve yemi görünür yapar.

Şekil 1
ÖLÜYEM (Şekil 2)

Ölü yemli bedende, yemin bağlı olduğu köstek, fıdöndünün iskandile yakın olan halkasına bağlanır.

Bu yöntem, orta mesafelerde ve özellikle su yüzüne kadar uzanan bitkilerin arasındaki boşluklarda iyi iş görür. Yem aynen dip yemlisinde olduğu gibi takılır.

Köstek uzunluğunu mesafe (suya giriş açısı) ve ortam özelliklerine göre ayarlamak gerekir, ancak köstek boyu 30-34cm. den daha kısa tutulmaz.
Şekil 2
ÇÖKERTME (Şekil 3)

Çökertme oltada, beden suyun içersinde kalan iskandilden yaklaşık 40-50cm. uzağa bağlanan bir şamandıraya sabitlenir.

Yem olarak, ağırlıkla Kolyoz, İstavrit ve iri Sardalya gibi deniz balıkları ve Kızılkanat, İnci balığı ve Sazan yavruları göğüs yüzgeçlerinden kesilip baş tarafı atıldıktan sonra (baş tarafları yemleme için kullanılabilir) arka tarafları kullanılır.

Beden yeme bir çuvaldız yardımı ile, 3lü iğne kesik tarafında kalacak şekilde geçirilir ve beden fırdöndüye tesbit edilir.

Balık yemi aldığı zaman, kıstırmayı da yerden keser ve samandıra su yüzüne çıkar. Bu durumda iğnenin oturması için ilk önce kuvvetli bir
tasma vurulur ve balık suyuna göre çekilir.

Şekil 3
CANLI YEM (Şekil 4)

Canlı yem kullanıldığında, şekil 1. deki gibi çift 3lü iğneli bir beden kullanılır.

Yem bedene, ya fıdöndüye baş tarafı gelecek şekilde arka iğne boşta olmak üzere, ya da yemin kuyruk tarafı fırdöndüye gelecek şekilde (şekil 4.), ya da her iki 3lü iğnenin birer kancası balığa kuyruk ve sırt tarafından takılı olmak üzere sabitlenir.

Birinci şekilde, yem takılmasında kıstırma balık ile şamandıra arasına, ikinci şekilde yem takılmasında ise (şekil 1-2.) şamandıra ve iskandil arasına, fırdöndünün iskandile bakan halkasına veya 3lü fırdöndü ile- 30-35cm. bir köstek ile sabitlenir.

Köstekli tipte şamandıra ile iskandil arasındaki bedenin gergin durabilmesi için, suyun derinliğinin tam olarak bilinmesi gereklidir.

Şekil 4
Suni Yemle Turna Avı:



Turna için kullanılacak yapay yemlerde ilk bakılacak husus sestir. Kaşıklar, bilhassa Meps diye bilinen sesli kaşıklar turna avı için en uygun malzemelerdir.

Bunların ortasında, renkli mavi, kırmızı, boncuk gibi bölümler görüyorsunuz. Bu bölümler bronz gibi bir malzemeden yapılır. Etrafındaki kaşık ucu gibi olan şeyde, pervane gibi bu malzemenin etrafında döner, arada ona dokunarak çın çın sesler çıkarır. İşte bu sesler ve pervanenin dönüşü nedeniyle oluşan ses turnanın dikkatini çeker. Kaşık hareketli olduğu içinde ona saldırır.

Elbette konvansiyonel kaşıklarda turna için faydalı olacaktır.

Sasi: Yumuşak plastikten yapılan oldukça hareketli, balık ve kurt şeklindeki yemlerdir. Bulutlu havalarda ve derin sularda ise fosforlu turuncu renk daha kesin sonuç verir. Mister Twister marka kesik kuyruklu modeller, avda çok daha etkilidirler.Bu takımı hazırlarken kullanılan zoka daha çok fosforlu kırmızıdır.Ufak sasiler kullanıldığında mutlaka çelik beden kullanılmalıdır. Sasi ile avcılıkta püf noktası çok yavaş çekmektir. Bir diğer önemli konuda balığı hemen otların üstünden çekebilmektir. Bu takımı kullanan usta avcılar bir tek zoka iğnesi ile avlanırlar. Yaz aylarında sığ sularda mavi-beyaz renkli küçük sasileri kullanmakta başarılı sonuç verecektir.



Belli avlaklarda, belli renkler etkilidir ve genel olarak avlaktaki mevcut balık türlerine uyar. Genel olarak turuncu renk tavsiye edilir. Bu, göllerimizde yaygın olan kızılkanata benzediği için faydalı olur.. Balık şeklinde olan türlerden de, turna yavrusu, tatlısu levreği yavrusu (testere) benzeri olanlar denenebilir.
Fakat her durumda, silikonun batacak kadar ağır olması tercih edilmeli, batmıyorsa kıstırma vs. ilavesi ile batacak hale gelmesi sağlanmalıdır.

Sert suni balıklar ilede güzelce turna tutulabilir. Aynı şekilde, içinde bilya vs olup ses çıkaran tipler tercih edilmelidir. Renk tercihi olarak, benzer şekilde, avlaktaki mevcut yem balıkların rengine uyacak şekilde, testere, kızılkanat vs. paternine sahip yemler kullanılabilir..

Aynı şekilde, batan türlerin seçilmesi son derece faydalı olacaktır..

Özellikle yaz mevsiminde, turnaları arayacağınız yer, derince diplerdir. Işığı bol olacak kadar sığ, ama turnanın seveceği kadar derin. Bu tanımda 10-12 metre derinlik demektir yaklaşık.. İşte bu derinlikte, turnalar mevzilenir ve yukarıya doğru etrafı gözetlerler.. Ama taa suyun yüzeyine gitmek demek, hızlı basınç değişimi ve zorlanma demektir. Bu nedenle yüzeyden ziyade dipteki yemlere itibar ederler..

Kaşık olsun, silikon olsun, suni balık olsun, hepsi de fizik yasalarına uyarlar ve yüzey gerilimine tabi olurlar. Demekki, biz onları hızla çekince yüzeye doğru geleceklerdir. Batan tip suni balıklar ise dibe doğru yönelecek, turnanın nadir baktığı dipte gezinecektir... Demekki sürekli çekerek tam olarak istediğimiz etkiyi sağlamamız pek mümkün değil. Bu durumda biraz taktik değiştirmemiz gereği ortada..

Şimdi yukarıdaki taktiğe bakalım. Batan tip rapalayı biz çekince dibe yöneliyor. Salına salına dibe iniyor.. Biz biraz çektikten sonra çekmeyi bırakıyoruz. Rapala süzüle süzüle yüzeye doğru çıkıyor.. Böylece, salınarak, süzülerek kendini balığa iyice gösteriyor.. İşte püf noktamız bu..

Kaşık, batan tip silikon vs. bırakınca dibe inecektir. Dibe takmamaya dikkat ederek, bir çektiğimizde yükselecek, bırakınca tekrar aşağıya inecek şekilde bunları kullanırız. Batan tip rapala ise, tam tersi hareket ediyor malum.. Böylece, yemi hemen her derinliği tarayacak şekilde çekiyoruz.. Denizdeki, son sürat çekme işi gölde turna için hiç verimli olmaz..


Yandaki küçük şekil, aslen küçük bir balığı gösterir, 15-20 cm kadar bir balık.. Bu şekilde küçük balık takılınca, takım uzak atışlarada uygun olur.. Eğer balık büyükse ikiye kesilebilir. Kesme işlemi, balığın boyuna dik değil, gösterildiği gibi çapraz yapılmalıdır.

Dikkat edilecek bir husus ise, iğnelerin yemin yarısından öteye geçmemesidir. Söylediğimiz gibi, turna yemle oynamayı sever. Önce yakalar, dişler, sonra da kafasından itibaren yutmaya başlar. Eğer iğneleri ön tarafa doğru takarsanız, turna yemle oynarken onları yerinden sökebilir. Dahası iğneler balığın ta midesine oturabilir, çıkarmak zor olduğu gibi, geri salmak imkansız olur..

Kesilen yemin baş tarafı, fazlalık yüzgeçlerin kesilmesi ile uzak atışa son derece uygun hale gelir..

Eğer dip yosunlu, balçık vs. ise, akıntı azsa, bu durumda yemi biraz yüksekte tutacak bir önlem alınması faydalı olur. İlk yöntem, yemin içine bir agaç çubuk, köpük vs. sokmaktır.


Yan tarafta verilen  kaşıklar S şeklindeki bükümleri denge kulakları ve kırmızı renkli olan suni yemlerdir.

Suya paralel yüzmeleri ve özel hareketleri ile çok avcı bir kaşık türü olup diğer kaşıklardan daha ağır oldukları için kamışla kuşunsuz olarak atıma özelliği bulunmaktadır.

ALBA Star'ın kaşık ağırlık ve uzunlukları

No.   Uzunluk   Gram
  2      75 mm      21,8
  3      92 mm      32,7
  4    110 mm      48,0
Bu tür ağır kaşıklar, uzağa atma imkanı kadar hızla batması nedeniylede tercih edilebilirler..
Turna pek fazla renk vs. seçmeyen balıktır. Levrekten farklı olarak hava durumuna vs. göre renk ayırmaz. Özellike 50cm civarı küçük turnalar için bildiğimiz twister tipi kurtlar boyundan büyük iş çıkarabilir:
Bir diğer hususta, turnanın oturup yem bekliyor olmasıdır. 3-4 saat boyunca en az, yerinden ayrılmaz.. Bu da demekki, attığınız yerde turna yoksa, yoktur.. Başka yerde şansınızı deneyin. Elbette olduğunuz yerden çevrenizi iyice kolaçan ettikten sonra. Bulunduğunuz noktadan en sağa atıp deneyin. Kıyıya paralel atmaktan çekinmeyin, elbette kıyıda taş, kaya, otluk filan yoksa. Özellikle güz ve kış turnası, kıyıya bir kaç metre mesafeye yuvalanabilir.. Kıyıdan kendinize doğru bir daire çizecek şekilde atışlarla önünüzdeki bölgeyi tarayın. Aynı işlemi bir de ters yönde yapın. Turna çıkmadıysa boşuna atıp çekmeye devam etmeyin, başka bir noktaya ilerleyin. Turna olsaydı, bilin ki atlardı. En iyi ihtimal turna karnını doyurmuş, 1-2 saatlik sindirme faaliyetine girişmiştir..

Eğer yeni bir avlaktaysanız, yeminiz size güven vermiyorsa, gidecek başka yer yoksa, gitmeye üşeniyorsanız, yemi değiştirip işlemi tekrar deneyebilirsiniz.. Bazen turnanın farklı yemlere tepki verdiği, yem seçtiği bilinir. Bu genel bir kaide değildir, genelde turna bilhassa ses çıkaran hareket eden hemen her şeye saldırır..


Hayırlı avlar dilerim. Umarım yukarıda verilen bilgiler kısmen de olasa avcılık bilgilerinize ışık tutmuştur.

Not: Yukarıda verilen bilgilerin bir kısmı çeşitli web sayfalarından alınıp yeniden derlenmiştir.
Kıyıları kamışlık olan küçük körfezler ve bunların etrafındaki çukurlarda da yoğun halde bulunurlar. Yazın sıcak günlerinde 30 cm derinliğe kadar kıyıya sokulurlar.Kışları ise derin sulara çekilirler ve daha hareketsizdirler.

Turna avında en önemli etkenlerden biride balığa görüntü vermemektir. Gürültü ve abartılı hareketler avınızı sizden uzaklaştırır.
Turna için en iyi av zamanı güneş doğuşundan bir saat öncesi ile güneş batışından 1 saat sonrası arasında kalan süredir. Geceleri, çok nadir olarak yemli oltaya atlarlar.Yaz aylarında küçük balık sürülerinin peşindedir. Suyun yüzeyinde göreceğiniz ani hareketleri size etrafta turna olduğunun habercisidir. Yine sualtındaki yoğun otluk bölgelerle çakıllı zeminin birleşim yerleri de turnanın av sahasıdır.


Turkish  English